Hệ thống hồ sơ điện tử của tòa án Anh và xứ Wales – Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam và các khuyến nghị

Những năm qua, các tranh chấp dân sự không ngừng tăng lên, tỷ lệ thuận với quy mô dân số và tăng trưởng của nền kinh tế. Số lượng các vụ án, việc mà Tòa án phải thụ lý, giải quyết tăng lên nhiều, với tính chất ngày càng phức tạp. Ngoài ra, các Tòa án phải tinh giản biên chế theo Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 17/4/2015 của Bộ Chính trị. Vấn đề trên đặt ra câu hỏi hết sức nghiêm túc về khả năng đáp ứng và giải quyết khối lượng công việc đồ sộ của hệ thống Tòa án Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam đã tiếp cận và tăng cường quá trình chuyển đổi số quốc gia, không chỉ các hoạt động quản lý hành chính nhà nước, mà hoạt động giải quyết các tranh chấp dân sự có thể được hưởng lợi ích trực tiếp thông qua các mũi nhọn đột phá, cụ thể: (i) Tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách, phát triển đồng bộ về thể chế, hạ tầng, nền tảng và nguồn nhân lực Chuyển đổi số; (ii) Nâng cao tỉ lệ thủ tục hành chính xử lý trực tuyến, chất lượng cung cấp dịch vụ công trực tuyến, phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử. Những tiến bộ trên có thể cho phép Tòa án áp dụng công nghệ để sắp xếp các thủ tục giấy tờ thông thường, kiểm soát và tống đạt tài liệu.

Với các phân tích nêu trên, cùng với việc tham khảo kinh nghiệm của Tòa án Anh và xứ Wales trong việc ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa dữ liệu nhằm cho phép những người tham gia tố tụng nộp hồ sơ tranh tụng trực tuyến; đồng thời, ứng dụng Máy học/ Trí tuệ nhân tạo trong quá trình phân loại, sắp xếp hồ sơ, phân tích nội dung bản án nhằm nâng cao khả năng dự báo khi cơ quan xét xử xử lý vụ án, bài viết này đưa ra một số gợi mở để hệ thống Tòa án Việt Nam nghiên cứu, áp dụng thử nghiệm từng bước nhằm giảm thiểu khối lượng công việc, tiết kiệm thời gian, công sức và chi phí của các bên liên quan trong giải quyết tranh chấp dân sự. Để thực hiện, hai nhóm khuyến nghị chính được đưa ra gồm: (i) Đổi mới, hoàn thiện cơ chế, chính sách và quy định pháp luật về ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động tố tụng dân sự; (ii) Xây dựng cơ sở hạ tầng, năng lực của hệ thống, nhân sự đối với hệ thống hồ sơ điện tử của Tòa án.

TỪ KHÓA: Tòa án, tố tụng dân sự, hồ sơ điện tử, Việt Nam, Anh và xứ Wales

Bài viết đăng tải tại Tạp chí Khoa học Pháp lý Việt Nam theo trích dẫn:

Thế Hà, N., & Vĩnh Phúc, H. (2023). CHUYỂN ĐỔI SỐ HOẠT ĐỘNG TỐ TỤNG DÂN SỰ CỦA TÒA ÁN - BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ HỆ THỐNG HỒ SƠ ĐIỆN TỬ CỦA TÒA ÁN ANH VÀ XỨ WALES. Tạp Chí Khoa học Pháp Lý Việt Nam, 11(171), 100-114. https://khoahocphaplyvietnam.edu.vn/khplvn/article/view/13